Λείψανα Αρχαίας Οικιστικής Εγκατάστασης Πλαγιάς Λεσβου Απόσπασματα – Λίλιαν Αχειλαρά

Το σημερινό χωριό Πλαγιά βρίσκεται στη νότια περιοχή της αρχαίας Μυτιληναίας όπου παρατηρούνται πολλα απομεινάρια μιας πλούσιας και αρκετά μεγάλης σ’ έκταση εγκατάστασης: Κεραμίδια, όστρακα αγγείων και αρχιτεκτονικά μέλη βρίσκονται μέσα στους κήπους και τους γύρω ελαιώνες. Η ακριβής θέση του αρχαίου οικισμού δεν μας είναι γνωστή, όμως τα λείψανα του, επιγραφές και αρχιτεκτονικά κομμάτια, εντοιχίστηκαν στην εκκλησία της Υπαπαντής του Κυρίου στ’ ανατολικά του νησιού.

Από το χωριό Πλαγιά προέρχεται μια πλάκα από λευκόφαιο μάρμαρο με ανάγλυφη παράσταση της θεάς Άρτεμις που ηταν εντοιχισμένη στο ναο της Υπαπαντής του Κυρίου (αρχαιολ. Μουσειο Μυτιλ.) και παριστάνεται σαν δαδοφόρος. Νομίσματα με παραστάσεις ή σύμβολα της Άρτεμις παρουσιάζονται στο νησί από την ελληνιστική και κυρίως την ρωμαική. Χρονολογικά θα πρέπει να τοποθετήσουμε το ανάγλυφό μας στα ρωμαικά χρόνια και μάλιστα στο 2ο αι. μ.Χ.

Η επιτύμβια στήλη απο την πλαγιά, που βρίσκεται σήμερα στο αρχ. Μουσείο της Μυτιλ. ηταν επίσης εντοιχισμένη πάνω από την πόρτα του ιερού ναου της Υπαπαντής. Είναι από φαιόκυανό ασβεστόλιθο και παρουσιάζει ενα ζευγάρι δύο αντρικών μορφών ή ενος άνδρα και ενός παιδιού απεικόνιση σπάνια για επιτύμβιες στηλες. Η επιγραφή που υπάρχει στην κάτω φαρδια ταινια της στήλης μας πληροφορεί για τα ονόματα των μορφών: Προκειται για τον Αντίοχο Πρόκλο και το γιο του Πρόκλο και συμφωνα με αυτην αναφέρει:

ΑΝΤΙΟΧΕΓΑΙΟΥΠΡΟΚΛΕ

ΧΡΗΣΤΕΧΑΙΡΕ

ΠΡΟΚΛΕΑΝΤΙΟΧΟΥΠΡΟΚΛΟΥ

ΥΙΕΧΡΗΣΤΕΧΑΙΡΕ

που σε μικρογράμματη γραφή «Αντιοχε Γαίου Πρόκλε, Χρηστε χαίρε. Πρόκλε Άντιοχου Πρόκλου υιέ, χρήστε χαίρε.» Τα χρόνια της επιτύμβιας θα πρεπει να βρίσκονται στην εποχή που είχαν σβήσει τα ελληνικα πρότυπα προφανως την ρωμαική εποχή.

Ενεπίγραφος δόμος μαρμάρου που βρισκεται σήμερα στο αυλόγυρο του σχολείου της Πλαγιάς, όπου μεταφέρθηκε από το νάρθηκα της εκκλησίας της Υπαπαντής του Κυρίου. Έχει ακόμη τα ίχνη κτισίματος στο πίσω μέρος γιατί πρώτα ηταν εντοιχισμένος στο ναό και μετά η χρήση του ήταν σαν σκαλοπάτι για να μπαίνουν στην εκκλησία. Ίσως πρόκειται για την αφιέρωση ενός αντικειμένου (Ερμού) από δύο γυναίκες την Αρίστα και τη Ζωή σε τρείς θεές, την Αφροδίτη, Αθηνά και Ιδήνα ή το αρίστα είναι επίθετο στο μάτηρ, δηλαδή τη Ζωή και γίνεται η αφιέρωση στην Αφροδίτη και την Ίδηνα Αθηνά, ένα επίθετο που έχει η Αθηνά στη Λέσβο.

Αξιόλογα στοιχεία για την αγροτική ζωή της Λέσβου στο 2ο αιώνα μ.Χ δίνει ο Λόγγος στο έργο του Ποιμενικά, Τα περι Δάφνιν και Χλόην. Από την διήγησή του παρουσιάζεται σημαντική η θέση της αμπελοφυτείας στη Λέσβο. Τα κρασιά της Λέσβου ήταν φημισμένα στην αρχαιότητα όπως φάινεται από τις αρχαίες φιλολογικές πηγές. Το επίθετο «εριστάφυλος» δείχνει ότι η αμπελοφυτεία έπαιζε σημαντικό ρόλο στην αγροτική ζωή της νήσου. Στη Λέσβο τα αμπέλια εκτός από το Διόνυσο προστατεύονταν και από άλλες θεότητες όπως βλέπουμε από την επιγραφή της Πλαγιάς (βλ. ενεπίγραφο δόμο). Στα τραγούδια του Αλκαίου, που προορίζονταν για συμπόσια το κρασί αποτελεί το πρωταρχικό στοιχείο. Ο Αλκαίος δινει τη συμβουλη: «μηδ’ εν άλλο φυτευσηις πρότερος δένδριον αμπέλω».

Ο Οικ. Τάξης αναφέρει λείψανα λουτρών, τάφους και ψηφιδωτό δάπεδο κάτω απο το δάπεδο της εκκλησίας της Υπαπαντής της Πλαγιάς. O R. Koldewey αναφέρει αρχιτεκτονικά μέλη από ιωνικό κτήριο ρωμαϊκών χρόνων και δόμους από ορθογώνια εξέδρα που καταλήγει σε λεοντοπόδαρα. Τα ευρήματα του χωριού μας πείθουν πως στην αρχαιότητα θα πρέπει να υπήρχε ένας πλούσιος οικισμός που στο σύνολό του οι κατοικοι θα ασχολούνταν με την καλλιέργεια της άμπελου, της ελιάς και την κτηνοτροφίας μιας και η αραιή εμφάνιση των οικιστικών λειψάνων σ’ ολόκληρη την περιφέρεια παίθει πως οι ορεινοί όγκοι στην νοτια Λεσβο ηταν πευκόφυτοι.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *